Health

Mu bakuze cyangwa abakiri bato akenshi usanga ingingo yo kumenya igihe cya nyacyo  umukobwa/umugore aba afite amahirwe macye yo gusama itavugwaho rumwe, bamwe bati ni mbere abandi bagashimangira ko ari nyuma y’imihango .muri iyi nkuru tugiye kwifashisha ingero n’ibisobanuro byimbitse kugirango iki kibazo ukibonere igisubizo

Mbere yo gusubiza iki kibazo reka tugire ibintu bimwe gusobanukirwa.

1. Imihango: iki ni igihe umugore amara ava amaraso ya buri kwezi. Bimara hagati y’iminsi 3 kugeza ku 8. Iminsi iringaniye ikaba 5. Bivuze ko umugore uva iminsi irenga 8 cyangwa iri munsi y’itatu aba afite ikibazo akeneye kuvugana na muganga.
2. Ukwezi k’umugore: iyi ni iminsi iri hagati yo gutangira imihango no kongera kubona indi mihango. Ibi ni hagati y’iminsi 21 na 35, ugereranyije ikaba ari 28. Bivuze ko umugore ubona imihango ye mbere ya buri minsi 21 cyangwa nyuma ya buri minsi 35 aba afite ikibazo ndetse akeneye kuvugana na muganga.
3. **Ibice bigize ukwezi k’umugore:**hari igice cy’imihango, igice cyo kwiyubaka kwa nyababyeyi nyuma yo kuva, n’icyo kurekurwa kw’igi (ovulation).
4. **Igihe intanga ngabo imara ikiri nzima:**iminsi myinshi intangangabo ishobora kumara ikiri nzima ni itanu mu gitsina cy’umugore.
5. **Igihe igi rimara rikiri rizima:**nyuma yo kurekurwa, igi (ovum) rimara munsi y’amasaha 24 rikiri rizima nyuma y’aho riba ryapfuye.
6. Ukwezi guhinduka: ibi ni igihe umugore adafite iminsi ingana, aho urugero, ukwezi kwe gushobora kumara iminsi 30, ukundi kukamara 22, ukundi 35, gutyo gutyo. Ubwo umaze gusobanukirwa n’ibi, reka dusobanure ibijyanye no gusama. Muri iyi nkuru turifashisha urugero rw’umugore ufite ukwezi kw’iminsi 28 kudahinduka. Uyu mugore igi rye rizarekurwa ku munsi wa 14, ibi bivuze ko igihe uyu mugore atangiye imihango byitwa umunsi wa mbere, niba amaze iminsi 4 mu mihango, aba asigaje iminsi 10 mbere yo kurekurwa kw’igi.Ni ryari mugore ashobora gusama mu gihe akoze imibonano mpuzabitsina idakingiye? 1. Mu minsi itanu mbere yo kurekurwa kw’igi. Kubera iki? Kubera ko intanga ngabo twabonye ko ishobora kumara iminsi itanu ikiri nzima mu gitsina cy’umugore. Bivuze ko ukoze imibonano mpuzabitsina idakingiye muri iyo minsi, n’ubwo igi riba ritararekurwa, igihe rizarekurirwa rizasanga intanga zigitegereje. Niba twabonye ko uyu mugore azarekura igi ku munsi wa 14 uhereye igihe yatangiriye imihango, ashobora gusama uhereye ku munsi wa 10 kugeza ku wa 14.                                                                        Ikindi gihe umugore afite amahirwe menshi yo kusama ni igihe igi ryarekuwe kugeza mu masaha 24 rirekuwe. Kubera iki? Niba igi rirekuwe rigahita rihura n’intanga ngabo, hazahita babaho gusama. Hanyuma kubera iki amasaha 24 nyuma? Kubera ko rya gi riba rikiri rizima.Ni ryari umugore afite amahirwe macye yo gusama? 1. Ni nyuma y’amasaha 24 yo kurekurwa kw’igi kugeza abonye imihango. Bivuze ko ari iminsi 13 mbere y’imihango. Aha ni ku bagore bose hatitawe ku gihe ukwezi kwabo kumara, kubera ko iminsi iri hagati yo kurekurwa kw’igi no kubona imihango ingana ku bagore bose.2. Nyuma y’imihango: ku mugore ufite ukwezi kw’iminsi 28, aba afite amahirwe macye yo gusama uhereye igihe yatangiriye imihango kugeza iminsi itanu mbere y’uko igi rirekurwa, bivuze kuva ku munsi wa mbere kugeza ku munsi wa cyenda. Umugore ufite ukwezi kurekure agira iminsi myinshi mugihe umugore ufite ukwezi kugufi aba afite iminsi micye yo kudasama nyuma y’imihango ndetse biranashoboka ko umugore ashobora gusama mu gihe ari mu mihango niba ukwezi kwe kumara iminsi iri munsi ya 21. Iyi mibare ishobora kukujijisha ariko nusubiramo witonze uraza gusobanukirwa.Hari forumile ikoreshwa ariko ikunda kugora abantu kuko isaba gukurikirana ukwezi k’umugore mu gihe nibura cy’amezi atandatu (6) yikurikiranya.Gusa hari porogaramu (applications) zo muri telefone wakwiyambaza zikajya zikubarira, zikanakubwira niba uri mu gihe cy’uburumbuke cyangwa udafite amahirwe yo gusama, ndetse zikanakumenyesha igihe imihango yawe izazira. Izo porogaramu uzazisoma mu nkuru ikurikira.Icyitonderwa: Aya makuru ntabwo asimbura inama uhabwa na muganga, ni amakuru agamije ubumenyi gusa, uramutse ushaka uburyo bwo kuboneza urubyaro, kwirinda gusama n’ibindi bijyanye n’ubuzima bwawe bw’imyororokere wagana ivuriro rikwegereye cyangwa ukabaza muganga wawe.

African Updates

Iyo uganiriye n’abantu batandukanye yaba abagore cyangwa abagabo hari abo usanga badasobanukiwe ibijyanye n’ibihe by’imihango y’abagore bikunze kuba buri kwezi, muri iyi nkuru tugiye krebera hamwe inkomoko y’amaraso aza aho aturuka n’ikibitera.

Ubusanzwe umukobwa/umugore iyo amaze kuva, umubiri by’umwihariko muri nyababyeyi(uterus) hatangira kwiyubaka kugirango hamere uko hasanzwe, hanyuma udusabo(ovaries) tugatangira gutegura igi rizarekurwa muri uko kwezi. Ibi bifata iminsi hagati ya 14 na 21 kuva umugore atangiye imihango kugeza igi rirekuwe.

Imibare y’abakora ubukwe ikomeje kwiyongera mu gihe ubushinwa buhanganye n’ikibazo cy’umubare muto w’abavuka.

Mu gihe igihugu cy’ubushinwa bakomeje gushishikariza urubyiruko kwitabira gahunda yo kurushinga no kubyara Imibare mishya irerekana ko abaturage bo mu bushinwa bangana na miliyoni 7.68 bakoze ubukwe mu mwaka wa 2023 , uko kuzamuka kungana na 12.4 % ugereranije n’umwaka wari wabanje wa 2022.

Ni ukuvuga ko mu 2023 habaye ubukwe bwiyongereyeho 845,000 ugereranije n’ubwari bwakozwe mu mwaka wabanje. Nubwo bimeze gutyo umwaka wa vuba uheruka kubamo ubukwe bw’abantu benshi mu bushinwa ni uwa 2013 icyo gihe abantu miliyoni 13.47 bakoze ubukwe.

Mu nkiko haberamo imanza nyinshi, uru ni rumwe mu manza zabaye mu rukiko rw’ubucuruzi.

Banki ya Kigali Plc yatanze ikirego mu Rukiko rw’Ubucuruzi, isaba ko Nsengiyumva Fulgence yategekwa kwishyura umwenda remezo ayibereyemo ungana na 155.308.448 Frw, hiyongereyeho inyungu zibazwe kugera ku mwenda remezo, yose hamwe akaba 310.616.976 Frw. Urukiko rw’Ubucuruzi rwaciye urubanza rwemeza ko ikirego cya Banki ya Kigali Plc gifite ishingiro, rumutegeka kwishyura 300.000.000Frw.

Nsengiyumva Fulgence yajuririye Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi, ruca urubanza rwemeza ko agomba kwishyura 155.301.368 Frw aho kuba 300.000.000 Frw.

Mu buyapani abantu 60 nibo bamaze kubarurwa ko baguye mu mutingito wabaye kuwa mbere  wiki cyumweru.

Uwo mutingito wari ku igipimo cya 7.6 ni igipimo kiri hejuru.

Minisitire w’intebe Fumio kishida yavuze ko hari abandi bakomeretse ndetse ngo bari gusiganwa nigihe ngo batabare abagwiriwe n’ibikuta byinzu .

Abantu 1000 bashinzwe ubutabazi bari gukora ibishoboka byose ngo batabare naho igisirikare kiri gufasha mu gutanga ibyo kurya

Perezida wa Amerika Joe Biden yihanganishije ubuyapani avuga ko igihugu cye kiteguye gutanga ubufasha igihe cyose gikenewe.

Inteko ishinga amategeko y’u bwongereza yaraye itoye umwanzuro wo gushyigikira gahunda y’igihugu cyabo yo kohereza abimukira mu rwanda.

Ni itora ryemeje ko u rwanda ari igihugu gitekanye. abatoye bashyigikiye iki cyemezo ni 313 mu gihe abatoye batagishyigikiye ari 269.

Iyi gahunda leta y’ubwongereza ivuga ko igamije guca intege abimukira bambuka bajya muri icyo gihugu mu buryo butujuje ibisabwa.

minisitire w’intebe w’ ubwongereza sunak yavuze ko biri mu byibanze yitayeho ku buyobozi bwe.

Urwego rw’Igihugu rw’Ubugenzacyaha (RIB), rwataye muri yombi umukobwa w’imyaka 19 wiga muri Kaminuza y’u Rwanda, Ishami rya Huye, akekwaho gukuramo inda, umwana akamuta aho bajugunya imyanda, .

Ni nyuma y’uko mu nyubako icumbikamo abakobwa izwi nka Benghazi, mu gitondo cyo kuri uyu wa gatanu hatoraguwe uruhinja rw’amezi 8 rwari mu gatebo gasanzwe gashyirwamo imyanda rwasanzwe rwapfuye.

Urwo ruhinja ngo rwabonywe n’umukozi ushinzwe amasuku bigakekwa ko byaba byakozwe numwe mu banyeshuli baharara.

Impanuka yindege ya kajugujugu muri kenya yahitanye abagera ku 8.

Ni impanuka yabereye hafi numupaka wa Somalia na kenya . kuri uyu wa kabiri minisiteri y’ingabo muri kenya yemeje ibyayo makuru nubwo hataramenyekana icyayiteye.

Iyo kajugujugu ya gisirikare ngo yahanutse ubwo yari mu bikorwa byo kurinda umutekano muri ako gace kari hafi yumupaka wa Somalia amakuru akavuga ko abai bayirimo bose bahise bapfa.

Kuri ubu hatangiye iperereza icyakora biracyekwa ko yaba yahanuye nabarwanyi bo mu mutwe wa Al shabab ishami rya Al-Qaeda rimaze igihe rihungabanya umutekano muri Somalia na kenya.

Reta ya Tanzaniya ivuga ko igiye kuzohindura uburyo bwo gutahukana impunzi z’Abarundi zahungiye mu nkambi za Nduta na Nyarugusu. Ni mu gihe haciye imyaka hafi itandatu batahukana uwuvyishakiye.

Iyo ngingo yashikirijwe n’umuyobozi ajejwe ibibazo vy’impunzi mu bushikiranganji bw’intwaro hagati mu gihugu ca Tanzaniya mu ntara ya Kigoma nama yabereye mu nkambi ya Nyarugusu kuri uyu wa gatatu

Bwana Said Marijani yavuze ko uburyo bwo gutahukana impunzi buri mu buryo butatu. Ubwa mbere ni ugutaha ku bushake. Ubwa kabiri ni gutahukana impunzi ku yindi. Ubwa gatatu buzoba yo gutahukana impunzi zose ku nguvu nk’uko vyabaye mu nkambi ya kera Mutabila.